Niniejszy artykuł jest fragmentem pracy magisterskiej pt. „Oszustwo ubezpieczeniowe” obronionej przeze mnie 26 czerwca 2006r. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego.

 Wraz z otwarciem rynku ubezpieczeń, do Polski napływają nowe firmy, ich produkty, ale też niestety sposoby na ich nielegalne wykorzystywanie. Globalizacja poza pozytywnymi skutkami dla gospodarki niesie ze sobą również nowe sposoby na nielegalne wykorzystywanie produktów finansowych.

Przyjmowany w nauce praktyczny podział oszustw ubezpieczeniowych stara się je sklasyfikować jako przestępstwa przeciwko mieniu i przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu. „Przestępstwa przeciwko mieniu naruszają indywidualne interesy majątkowe, natomiast przestępstwa gospodarcze, to takie czyny, które godzą lub zagrażają ponadindywidualnym dobrom w sferze życia gospodarczego, polegające na naruszeniu zaufania, związanego z pozycją sprawcy lub instytucją, grożącą utratą zaufania społecznego do systemu gospodarczego lub jego podstawowych instytucji”[1].

Przedmiotem sporów nadal pozostaje treść i zakres samego określenia definicji przestępczości ubezpieczeniowej. W Polsce nadal nie ma jednolitej definicji, jednakże możemy posiłkować się materiałami przekazanymi w 1994 r. Polskiej Izbie Ubezpieczeń przez Europejski Komitet Ubezpieczeń w Paryżu (CEA). Według CEA przestępstwem ubezpieczeniowym jest żądanie bezpodstawnego odszkodowania albo otrzymanie takiego odszkodowania drogą oszustwa. T. Rydzyk odniósł się krytycznie, twierdząc, że pojęcie oszustwa ubezpieczeniowego jest zbyt wąskie i w pełni nie odzwierciedla całokształtu zagrożeń przestępczych godzących w mienie, działalność, oraz w pozycję zakładów ubezpieczeń. Natomiast Cz. Prętki[2] i E. Kędra[3] są za przyjęciem definicji przestępstwa ubezpieczeniowego, która określa czyny tylko i wyłącznie związane z umową ubezpieczenia jako umyślna, oszukańcza realizacja zamiaru osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci nienależytego lub innego świadczenia ze szkodą dla interesu majątkowego ubezpieczyciela.

Przystosowanie prawa karnego do ochrony instytucji finansowych i realiów nowego systemu gospodarczego rozpoczęto w naszym kraju już w 1990 r. Rozdział XXXVI kodeksu karnego z 1997 r. zawierającego przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu  zastąpił rozdział XXX kodeksu karnego z 19 kwietnia 1969 r. noszący tytuł „Przestępstwa gospodarcze” oraz przejął uregulowania zawarte w ustawie z 12 października 1994 r. o ochronie obrotu gospodarczego.

Typ przestępstwa oszustwa  ubezpieczeniowego (asekuracyjnego) ustawodawca wprowadził do polskiego prawa dopiero ustawą o ochronie obrotu gospodarczego, jednakże już w 1932 r. były próby wprowadzenia tego przestępstwa do Kodeksu karnego, ale w końcu zrezygnowano mimo, iż figurowało ono w obowiązujących na ziemiach polskich Kodeksach karnych państw zaborczych.

 Oszustwo ubezpieczeniowe różni się od oszustwa klasycznego (art. 286 k.k.) i kredytowego (art. 297 k.k.) treścią celu, a od oszustwa klasycznego treścią skutku[4].

Konstrukcja prawna omawianego przepisu okazała się mniej praktyczna w porównaniu z oszustwem kredytowym (art. 297 k.k.)[5], gdyż nie jest łatwe udowodnienie uzyskania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia do czasu złożenia przez sprawcę odpowiedniego wniosku odszkodowawczego, które to jego zachowanie stanowi już usiłowanie oszustwa klasycznego.

W następnym artykule poruszę kwestie związane z przedmiotem ochrony art. 298 kodeksu karnego.

Autor: Tomasz Gulla
 

<< wstecz