|
|
 |
ubezpieczeń majątkowych:
2006.02.28 uchwała SN III CZP 5/06 LEX
nr 171718
Członek wspólnoty mieszkaniowej jest osobą trzecią w rozumieniu art. 822 k.c. w
sytuacji, gdy za poniesioną przez niego szkodę odpowiada wspólnota z tytułu
nienależytego wykonania zarządu nad nieruchomością wspólną.
2005.12.14 wyrok s.apel. I ACa 670/05 OSAB 2005/4/3
w Białymstoku
Art. 385 § 1 k.c. ustanawia zasadę priorytetu umowy względem wzorca. Zawarcie
umowy ubezpieczenia mienia, które według treści ogólnych warunków ubezpieczenia,
ubezpieczeniu nie podlega, pociąga za sobą konieczność rozwiązania kolizji
między umową i wzorcem w sposób określony w tym przepisie.
2005.08.24 wyrok SN II CK 35/05 M.Prawn. 2005/18/875
Ubezpieczenia domu lub mieszkania może dokonać również osoba, która nie ma
tytułu własności, a więc np. wynajmujący. Zaistnienie zdarzenia objętego treścią
umowy ubezpieczenia powoduje powstanie po stronie ubezpieczyciela obowiązku
wypłaty odszkodowania.
2005.05.11 wyrok SN III CK 522/04 LEX nr 151664
1. Można przypisać rażące niedbalstwo, o jakim mowa w art. 827 § 1 k.c., w
wypadku nieprzewidywania szkody jako skutku działania lub zaniechania
ubezpieczającego, o ile doszło do przekroczenia podstawowych, elementarnych
zasad staranności. Ocena, czy zasady takie przekroczono, musi być dokonywana
zawsze w okolicznościach konkretnego wypadku.
2. Wrzucenie do zawierającego łatwopalne przedmioty kosza na śmieci niedopałka
papierosa lub zapałki, bez uprzedniego upewnienia się o całkowitym jego
zgaszeniu, stanowi przekroczenie podstawowych, elementarnych zasad staranności,
a w konsekwencji ocena takiego zachowania jako rażąco niedbałego jest
uprawniona. Te podstawowe, elementarne zasady wynikają z jednej strony ze
szczególnej dolegliwości skutków mogących wystąpić w wypadku ich naruszenia, a z
drugiej strony z powszechności wiedzy o możliwości spowodowania w ten sposób
pożaru, dostępnej nawet dla osób na bardzo niskim poziomie intelektualnym, jak
też z okoliczności, że możliwość zapobieżenia takim zagrożeniom, chociażby przez
używanie popielniczki, jest łatwo dostępna i powszechnie stosowana.
2004.10.20 wyrok SN I CK 333/04 LEX nr 146338
Jeżeli brak okratowania okna nie stanowił przeszkody do zawarcia umowy, to
ewidentnie stało się tak w następstwie uznania przez ubezpieczyciela, że
wykonane przez ubezpieczającego zabezpieczenia odpowiadają wcześniejszym
zaleceniom w tym względzie. Stanowisko odmienne byłoby zaprzeczeniem celu
dokonanych oględzin, a tym samym odsuwałoby od ubezpieczyciela skutki wypadku
ubezpieczeniowego.
2004.09.29 wyrok SN II CK 549/03 M.Prawn. 2004/20/919
Jeśli poszkodowanemu ukradziono klucze do mieszkania pozostawione w samochodzie,
a następnie okradzione jego mieszkanie, to nie przysługuje mu odszkodowanie od
zakładu ubezpieczeń. Samochód nie jest pomieszczeniem w rozumieniu ogólnych
warunków umowy ubezpieczenia.
2004.04.22 wyrok SN II CK 144/03 OSP 2004/12/159
glosa częściowo krytyczna: Szlęzak A. OSP 2004/12/159
Osoba, za którą ubezpieczający ponosi odpowiedzialność w rozumieniu art. 827 § 1
k.c., to taka, której wina umyślna w wyrządzeniu szkody w mieniu
ubezpieczającego może być traktowana jako własna wina kwalifikowana samego
ubezpieczającego, za którego osoba ta działała nawet w następstwie faktycznego
delegowania na nią obowiązków ubezpieczającego wynikających z umowy
ubezpieczenia.
2003.11.27 wyrok SN III CK 157/02 M.Prawn. 2006/3/149
Jeżeli postanowienie ogólnych warunków ubezpieczenia mienia dopuszcza
fakultatywną odmowę wypłaty odszkodowania w razie niedopełnienia przez
ubezpieczonego obowiązku zabezpieczenia do pomieszczenia dwoma zamkami, to
skorzystanie przez ubezpieczyciela z tego uprawnienia podlega ocenie w procesie
pod kątem prawidłowego wykonywania zobowiązań przez obie strony umowy
ubezpieczenia.
2003.10.24 wyrok SN III CKN 454/01 OSNC 2004/12/198
Szkoda wyrządzona przy użyciu urządzeń młyna wykorzystywanego do prowadzenia
przez rolnika działalności gospodarczej jest objęta ochroną ubezpieczeniową na
podstawie przepisu § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 1993
r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (Dz. U. Nr 134, poz.
653 ze zm.), jeżeli w chwili jej wyrządzenia młyn był wykorzystywany wyłącznie
dla potrzeb gospodarstwa rolnego tego rolnika.
2003.10.17 wyrok SN IV CK 116/02 LEX nr 157302
Przepis art. 822 k.c. nie ogranicza podmiotowego zakresu uprawnionych do
otrzymania od ubezpieczyciela zapłaty jedynie do kręgu osób trzecich, z
pominięciem ubezpieczającego.
Przepis ten nie określa wprost podmiotu, na którego rzecz zakład ubezpieczeń
dokonać ma zapłaty, wiążąc jedynie powstanie obowiązku zapłaty po stronie
ubezpieczyciela z faktem wyrządzenia szkody osobom trzecim, względem których
odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na której rzecz
zostaje zawarta umowa ubezpieczenia.
2003.10.09 wyrok SN I CK 152/02 LEX nr 82266
Szkoda polegająca na poniesieniu kosztu wymiany pękniętych rur centralnego
ogrzewania nie jest szkodą spowodowaną zalaniem (wyciekiem).
2003.10.09 wyrok s.apel. I ACa 452/03 OSAB 2004/1/3
w Białymstoku
W razie zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wystąpienie
przewidzianego w niej wypadku ubezpieczonego wywołuje ten skutek, że
ubezpieczony może liczyć na zwolnienie go przez ubezpieczyciela z obowiązku
zapłaty odszkodowania należnego poszkodowanemu. Obowiązek ubezpieczyciela
aktualizuje się w razie uzyskania przez poszkodowanego tytułu egzekucyjnego
przeciwko ubezpieczonemu. O zakresie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń z
tytułu nienależytego wywiązania się ze zobowiązania wynikającego z umowy
ubezpieczenia OC (art. 471 kc w związku z art. 822 kc) decyduje umowa (prawa i
obowiązki stron), nie zaś treść wyroku wydanego w sprawie z powództwa
poszkodowanego przeciwko ubezpieczonemu sprawcy szkody.
2003.06.26 wyrok SN V CKN 432/01 OSNC 2004/9/145
Nie jest aktem terroryzmu dokonana przez nieustalonego sprawcę detonacja ładunku
wybuchowego, której celem nie jest wymuszenie określonych zachowań od władz
państwowych i społeczeństwa, lecz wyrządzenie szkody w mieniu ubezpieczonego.
2003.03.20 wyrok SN III CKN 907/00 OSNC 2004/6/94
W zakresie obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa
rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych przepis art. 814 § 2 k.c. ma
zastosowanie tylko wtedy, gdy zakład ubezpieczeń ponosi odpowiedzialność przed
zapłaceniem składki opłacanej jednorazowo, która nie została uiszczona w
terminie. Poza tym umowa obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w
skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych przestaje wiązać
strony jedynie w wyniku zaistnienia jednego ze zdarzeń określonych w § 18 ust. 3
rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 kwietnia 1997 r. w sprawie ogólnych
warunków obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa
rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych (Dz. U. Nr 36, poz. 220).
2003.01.17 wyrok SN III CKN 384/01 LEX nr 77073
Zjawisko przyrodnicze w postaci opadu śniegu samo w sobie nie zostało zaliczone
do zjawisk żywiołowych, rozumianych jako siły przyrody manifestujące się
gwałtownością i niszczycielską mocą, trudne do opanowania i panujące na większym
obszarze. Występujące samoistnie nie mogą też być uważane za "inny żywioł" w
rozumieniu § 11 ust. 1 rozporządzenia z 1997 r. w sprawie ogólnych warunków
obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od
ognia i innych zdarzeń losowych. Inaczej mogłoby być tylko w okolicznościach
wyjątkowych, np. w warunkach śnieżycy połączonej z silnym wiatrem (niekoniecznie
huraganowym), który by czynił bezskutecznymi wszelkie wysiłki zmierzające choćby
do usunięcia nagromadzonego śniegu.
2002.07.05 wyrok SN III CKN 1013/00 LEX nr 55518
Ustawodawca nie wymaga, by za żywioł można było uznać jakieś zjawisko przyrody
dopiero wówczas, gdy jest o takim natężeniu, że "niszczy wszystko, co napotyka
po drodze". Jedynie do ustawowej definicji huraganu należy wyrządzanie
"masowych" szkód, jednak nie wyklucza to możliwości uznania za spowodowane
huraganem także szkód pojedynczych, jeśli w najbliższym sąsiedztwie stwierdzono
działanie huraganu. Ta ustawowa definicja dotycząca huraganu może być przydatna
dla określenia pojęcia "inne żywioły", gdy chodzi o podobne zjawiska przyrody,
jednak nie ma podstaw do uznania, iż z faktu wyrządzenia przez określone
zjawisko przyrody szkód tylko w niektórych obiektach należy wyprowadzić wniosek,
że zjawisko to nie może być uznane za "inny żywioł" w rozumieniu § 11 ust. 1
rozporządzenia z 1997 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia
budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń
losowych.
2002.04.05 wyrok s.apel. I ACa 1317/01 Rejent 2003/4/129
w Poznaniu
glosa krytyczna: Kolasiński M. Rejent 2003/4/129
Pośrednik w obrocie nieruchomościami, notariusz i ubezpieczyciel jego
odpowiedzialności ponoszą odpowiedzialność za szkodę powstałą na skutek zawarcia
przez poszkodowanego nieważnej umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego
prawa do lokalu mieszkalnego z oszustem kłamliwie podającym się za osobę, której
prawo to przysługuje. Notariusz nie może skutecznie podnosić zarzutu
przyczynienia się poszkodowanego w sytuacji, gdy niedbalstwa przy ustalaniu
tożsamości nieuczciwego kontrahenta dopuścił się pośrednik w obrocie
nieruchomościami.
Wina notariusza polegała na niedołożeniu należytej staranności przy weryfikacji
autentyczności dokumentów przedłożonych przez oszusta.
2002.03.19 wyrok SN IV CKN 885/00 OSNC 2003/3/35
Umowa ubezpieczenia budynków w gospodarstwie rolnym zawarta na podstawie
przepisów o obowiązkowym ubezpieczeniu budynków może być potraktowana jako umowa
ubezpieczenia dobrowolnego, jeżeli budynki nie podlegają ubezpieczeniu
obowiązkowemu.
2002.02.12 wyrok SN I CKN 1483/99 OSNC 2003/1/9
Dla oceny odpowiedzialności cywilnej rolnika, ubezpieczonego z tytułu
prowadzenia gospodarstwa rolnego, za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, nie
ma znaczenia okoliczność, że poszkodowany pracował w gospodarstwie rolnym - przy
użyciu własnego sprzętu rolniczego - w ramach zwyczajowej pomocy sąsiedzkiej.
2001.05.31 wyrok SN V CKN 263/00 LEX nr 52789
1. Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do
nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób
niepozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania
przychodów w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym.
2. Przez "rozporządzenie" należy rozumieć działania mieszczące się w pojęciu
czynności prawnej rozporządzającej, polegającej na przeniesieniu, obciążeniu,
ograniczeniu czy zniesieniu prawa podmiotowego. W pojęciu "rozporządzono" nie
mieści się zatem nabycie dóbr czy usług w celu restytucji uszkodzonego w wyniku
pożaru mienia. Nabyte w tym celu dobra poszkodowany bowiem po prostu przeznacza
do odbudowania zniszczonego majątku.
2001.04.27 wyrok SN V CKN 229/00 LEX nr 53114
Dla odpowiedzialności ubezpieczeniowej pozwanego istotne było przede wszystkim
to, jakie zdarzenia - w myśl umowy - zostały przez nią objęte. Nie ma żadnych
wątpliwości co do tego, że powódź oraz deszcz nawalny były traktowane jako
odrębne zjawiska sprawcze prowadzące do powstania szkody, odrębnie ubezpieczane.
Nie ma podstaw prawnych do zamiennego ich traktowania.
2000.12.06 wyrok SN III CKN 1116/00 LEX nr 51870
1. Przy wykładni postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej przewoźnika drogowego w ruchu krajowym, zgodnie z którym zakład
ubezpieczeń nie odpowiada za szkody powstałe wskutek parkowania w miejscach
niestrzeżonych, trzeba je widzieć jako wymieniające jeden z całego szeregu
przypadków wyłączających odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń za szkodę objętą
ubezpieczeniem. Ponieważ ubezpieczenie to powinno zapewnić realną ochronę
ubezpieczeniową ubezpieczonemu, nakazuje to ścisłe rozumienie tego
postanowienia.
2. Strony zawarły umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przewoźnika
drogowego w ruchu krajowym w warunkach istniejącej rzeczywistości i realia tej
rzeczywistości, dotyczące krajowego ruchu drogowego, muszą być uwzględnione przy
wykładni jej postanowień, w tym postanowień ogólnych warunków, na podstawie
których umowa została zawarta.
2000.09.14 wyrok SN V CKN 113/00 OSNC 2001/6/85
glosa aprobująca: Szpunar A. PS 2001/11-12/247
przegląd orzeczn.: Robaczyński W. PS 2005/11-12/201
Wspólnik spółki cywilnej, który poniósł szkodę wyrządzoną przez ruch pojazdu
mechanicznego, prowadzonego przez drugiego wspólnika - współposiadacza pojazdu -
nie jest osobą trzecią w rozumieniu art. 822 k.c.
2000.09.12 wyrok SN II CKN 1120/98 LEX nr 50883
Prawidłowa wykładnia treści par. 32 i 38 ogólnych warunków ubezpieczenia
prowadzi do wniosku, że ubezpieczyciel może odmówić wypłaty części lub całości
odszkodowania za szkodę powstałą na skutek pożaru, jeżeli stwierdzone uchybienie
przez ubezpieczającego przepisu o ochronie przeciwpożarowej miałoby wpływ na
powstanie lub zwiększenie rozmiarów szkody.
1999.07.27 wyrok SN I CKN 496/99 OSNC 2000/2/39
Zalanie rzeczy wodą użytą do gaszenia pożaru objęte jest ryzykiem ubezpieczenia
budynku, budowli i mienia od ognia i innych żywiołów.
1999.01.28 wyrok SN III CKN 147/98 OSP 1999/6/118
Sprzeczne jest z celem ubezpieczenia mienia od kradzieży lub rabunku objęcie nim
także przedmiotów materialnych, które nie nadają się do zabrania celem
przywłaszczenia (art. 65 k.c.).
1998.12.14 wyrok SN III CKN 71/98 OSNC 1999/5/99
glosa aprobująca: Orlicki M. Wąsiewicz A. OSP 1999/11/198
Wynikająca z art. 415 k.c. odpowiedzialność rolnika za wyrządzenie szkody osobie
zatrudnionej przy remoncie budynku mieszkalnego, należącego do jego gospodarstwa
rolnego, objęta jest obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej
rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego.
1997.11.27 wyrok SN III CKN 239/97 OSNC 1998/5/85
przegląd orzeczn.: Robaczyński W. PS 1999/7-8/82
Artykuł 440 k.c. nie ma zastosowania w sytuacji, gdy przysługujące
poszkodowanemu roszczenie przeciwko rolnikowi, wyrządzającemu szkodę pozostającą
w związku z prowadzeniem przez niego gospodarstwa rolnego i nie mającemu
obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, przejmuje na podstawie
art. 51 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności
ubezpieczeniowej (jedn. tekst: Dz. U. z 1996 r. Nr 11, poz. 62) Ubezpieczeniowy
Fundusz Gwarancyjny.
1997.03.14 wyrok s.apel. I ACa 111/97 OSA 1998/1/5
w Łodzi
W świetle §§ 3, 9 i 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1990
r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia obowiązkowego budynków wchodzących
w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych (Dz. U. Nr 92,
poz. 546 z późn. zm.), odpowiedzialność ubezpieczyciela ustaje z końcem okresu,
na który przypadała nie zapłacona składka - wobec rozwiązania umowy (art. 814 §
2 k.c.).
1997.01.10 wyrok SN II CKN 26/96 LEX nr 50560
W sprawach o wypłatę odszkodowania z ubezpieczenia w zasadzie na pozwanym
ubezpieczycielu spoczywa ciężar dowodu na okoliczność niedochowania przez
ubezpieczającego obowiązków umownych w zakresie zabezpieczenia obiektu przed
włamaniem. Jednakże ciężar ten ulega przesunięciu w razie, gdy w grę wchodzi
domniemanie przemawiające na niekorzyść ubezpieczającego.
1997.01.08 postanow. s.apel. I ACa 52/96 OSA 1997/6/38
w Poznaniu
Żaden przepis prawa z zakresu ubezpieczeń nie utożsamia kwestii wyjaśnienia
okoliczności koniecznych do ustalenia wysokości szkody z koniecznością
wyczekiwania na opinię biegłego sądowego i wyrok sądowy. Nic nie stoi bowiem na
przeszkodzie, by wyjaśnienie powyższych okoliczności nastąpiło w drodze tzw.
likwidacji szkody przeprowadzonej przez organy zakładu ubezpieczeń. Celem bowiem
postępowania likwidacyjnego jest m.in. ustalenie wysokości szkody i świadczenia
zakładu ubezpieczeń. To właśnie w postępowaniu likwidacyjnym winno nastąpić
ustalenie wysokości odszkodowania, a rolą sądu w ewentualnym procesie jest
kontrola prawidłowości ustalenia wysokości odszkodowania.
1996.09.26 uchwała SN III CZP 108/96 OSNC 1997/2/15
glosa aprobująca: Szpunar A. OSP 1997/7-8/141
Artykuł 362 k.c. nie ma zastosowania do odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń z
umowy ubezpieczenia zawartej na podstawie ogólnych warunków obowiązkowego
ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, określonych
rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1990 r. (Dz. U. Nr 92, poz.
546 ze zm.).
1996.02.28 wyrok s.apel. I ACr 37/96 OSA 1996/9/43
w Łodzi
Ujemne skutki wadliwie opracowanych ogólnych warunków ubezpieczeń, polegające na
możliwości dowolnej ich interpretacji, powinny obciążać ubezpieczyciela, jako
profesjonalistę i autora tych warunków.
1995.12.06 wyrok SN I CRN 224/95 OSNC 1996/4/60
W sprawie o odszkodowanie za zniszczenie domu objętego ubezpieczeniem od ognia i
innych zdarzeń losowych - zdarzeniem objętym ubezpieczeniem (art. 819 § 2 k.c.)
nie jest pojawienie się pierwszych pęknięć, lecz wystąpienie fazy destrukcji,
uzasadniającej ocenę, że dom nadaje się do rozbiórki.
1994.12.29 uchwała SN III CZP 120/94 OSNC 1995/4/55
7 sędziów
przegląd orzeczn.: Wiśniewski P. Prok.i Pr. 1995/7-8/67
glosa krytyczna: Szpunar A. PiP 1995/7/95
W sprawach o świadczenia z obowiązkowego ubezpieczenia rolników od
odpowiedzialności cywilnej, w których określono wysokość sumy gwarancyjnej,
przepis art. 3581 § 3 k.c. nie ma zastosowania; w wyjątkowych wypadkach możliwe
jest jednak zastosowanie w tych sprawach art. 3571 § 1 k.c.
1994.09.06 uchwała SN III CZP 115/94 OSNC 1995/2/27
przegląd orzeczn.: Gudowski J. PS 1998/4/59
W postępowaniu o naprawienie szkody, wszczętym przeciwko osobie objętej
ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej rolników, zachodzi współuczestnictwo
konieczne ubezpieczyciela (§ 12 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18
grudnia 1990 r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego - Dz. U. Nr 89, poz.
526).
1994.05.31 uchwała SN III CZP 74/94 OSNC 1994/12/237
Uwaga: Teza nieaktualna w części dotyczącej ograniczeń dla strony prowadzącej
przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem
przedsiębiorstwa
Artykuł 3571 § 2 k.c. nie wyłącza żądania Spółdzielni Kółek Rolniczych zmiany
wysokości świadczenia należnego od zakładu ubezpieczeń z tytułu ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej.
1994.05.30 uchwała SN III CZP 71/94 OSNC 1994/12/234
Jeżeli poszkodowany nie złożył ubezpieczycielowi rachunku wykonawcy lub
kalkulacji zleceniowej, o których mowa w § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra
Finansów z dnia 21 grudnia 1990 r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia
obowiązkowego budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i
innych zdarzeń losowych (Dz. U. Nr 92, poz. 546) wysokość szkody w budynku
podlegającym temu ubezpieczeniu określa się według cen z daty ustalenia
odszkodowania.
1994.04.27 uchwała SN III CZP 57/94 OSNC 1994/11/217
Paragraf 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 1990 r. w sprawie
ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu
prowadzenia gospodarstwa rolnego (Dz. U. Nr 89, poz. 526) przewiduje
odpowiedzialność ubezpieczyciela za szkody na osobie lub mieniu, wyrządzone prze
rolnika, osoby bliskie lub pracujące w gospodarstwie rolnym, powstałe w związku
z prowadzeniem gospodarstwa rolnego przez rolników.
1993.11.03 wyrok SN I CRN 170/93 LEX nr 55392
Wobec wyczerpania sumy gwarancyjnej ustała odpowiedzialność współpozwanego PZU,
co powoduje, iż powództwo wniesione przeciwko temu pozwanemu winno zostać
oddalone. Stosownie do art. 358 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie
wyczerpania sumy gwarancyjnej (lipca 1990 r.), spełnienie świadczenia
pieniężnego następowało przez zapłatę jego sumy nominalnej. Ubezpieczyciel nie
może świadczyć więcej, aniżeli przewidywała to umowa ubezpieczenia.
1993.09.16 uchwała SN III CZP 126/93 OSNC 1994/5/98
Warunki należytego zabezpieczenia ubezpieczonego mienia, określone w ogólnych
warunkach ubezpieczenia mienia od kradzieży z włamaniem i rabunku (M.P. z 1990
r. Nr 6, poz. 48), są spełnione także wówczas, gdy mienie znajduje się w
pomieszczeniu zabezpieczonym stosownie do tych warunków, chociażby pomieszczenie
to wchodziło w skład lokalu, który nie jest w taki sposób zabezpieczony.
1992.09.30 wyrok s.apel. I ACr 334/92 Wokanda 1993/4/28
w Poznaniu
Zaniechanie, przez firmę oddającą towar do składu, ubezpieczenia tego towaru
mimo zobowiązania się do tego w zawartej umowie, nie zwalnia przedsiębiorstwa
składowego od odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 471 k.c. za
brak pieczy nad składowanym towarem.
1992.06.23 wyrok SN I CRN 81/92 LEX nr 9079
Począwszy od dnia 1 stycznia 1991 r. ubezpieczyciel odpowiada za szkodę
spowodowaną przez ogień w budynkach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego gdy
rolnik po powstaniu szkody lecz przed terminem określonym w § 9 ust. 3 pkt 1
rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1990 r. w sprawie ogólnych
warunków ubezpieczenia obowiązkowego budynków wchodzących w skład gospodarstwa
rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych (Dz. U. Nr 92, poz. 546) zawarł z
zakładem ubezpieczeń umowę ubezpieczenia i uiścił należną składkę.
1992.05.21 wyrok s.apel. I ACr 155/92 OSA 1992/10/72
w Łodzi
Nie można (...) przyjąć, by w świetle przepisów ogólnych warunków ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej za osoby trzecie wymienione w umowie ubezpieczenia,
można było uważać osoby związane kontraktem ze stroną powodową. Skoro bowiem
ogólne warunki ubezpieczenia jako podstawowe ryzyko objęte ochroną
ubezpieczeniową przewidują odpowiedzialność deliktową, zaś wyłączają
odpowiedzialność kontraktową, to za osobę trzecią - przy ubezpieczeniu
podstawowym - uważać należy wyłącznie osobę spoza stosunków umownych powoda
związanych z prowadzeniem zakładu.
1992.05.08 uchwała SN III CZP 39/92 OSP 1993/5/93
glosa aprobująca: Szpunar A. OSP 1993/5/93
Zakład ubezpieczeń odpowiada z tytułu ubezpieczenia za szkodę spowodowaną przez
ogień w budynkach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w sytuacji, gdy
rolnik dokonał w terminie zgłoszenia budynków do ubezpieczenia, lecz z przyczyn
leżących po stronie ubezpieczyciela nie opłacił składki przed upływem terminu
określonego w § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21
grudnia 1990 r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia obowiązkowego budynków
wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych
(Dz.U. Nr 92, poz. 546).
1992.04.01 wyrok s.apel. I ACr 99/92 Wokanda 1992/11/29
w Poznaniu
PZU nie odpowiada za szkody rzeczowe będące następstwem takiego działania
urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych i centralnego ogrzewania, które mogą być
uznane za normalne ich funkcjonowanie. Jeśli zaś szkody te są następstwem -
bezpośrednim lub pośrednim awarii wodociągowych, kanalizacyjnych i co.
wyłączenie odpowiedzialności PZU nie wchodzi w grę, gdyż powstanie ich nie jest
wynikiem "działania" tych urządzeń, lecz swoistej ich dysfunkcji.
1992.03.26 wyrok s.apel. I ACr 79/92 OSA 1992/10/71
w Łodzi
Nie można przyjąć, by dokonanie kradzieży w mieszkaniu powoda i powstanie stąd
jego szkody było normalnym następstwem założenia krat balkonowych przez
mieszkającą piętro wyżej sąsiadkę.
1992.01.06 uchwała SN III CZP 132/91 OSNC 1992/7-8/126
W świetle § 3 i 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21
grudnia 1990 r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia obowiązkowego budynków
wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych (Dz.
U. Nr 92, poz. 546) odpowiedzialność ubezpieczyciela powstaje dopiero od dnia
następnego po zgłoszeniu budynku do ubezpieczenia.
1991.11.27 wyrok s.apel. I ACr 560/91 OSA 1992/5/43
w Gdańsku
Ubezpieczenie budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i
innych zdarzeń losowych jest stosownie do art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca
1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 59, poz. 344) ubezpieczeniem
umownym obowiązkowym prowadzonym na warunkach przewidzianych w rozporządzeniu
Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1990 r. (Dz. U. Nr 92, poz. 546), które
jednak nie mogą być sprzeczne z przepisami "iuris cogentis tytułu XXVII Ksiegi
III k.c. o umowie ubezpieczenia (art. 807 § 1 k.c.).
W szczególności, przepisy cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów nie mogą
podważać przewidzianej w art. 806 § 2 k.c. zasady o bezskuteczności objęcia
umową ochronną ubezpieczeniową okresu poprzedzającego zawarcie umowy, jeżeli w
chwili zawarcia umowy którakolwiek ze stron wiedziała, że wypadek
ubezpieczeniowy już zaszedł. Stanowisko powyższe nie pozostaje w sprzeczności z
§ 9 rozporządzenia, dopuszczającym możliwość zapłacenia przez ubezpieczającego
składki do dnia 15 lutego danego roku ze skutkiem w postaci uznania, że umowa
została zawarta od dnia 1 stycznia tego roku.
1991.01.08 wyrok s.apel. I ACr 178/91 OSA 1992/2/11
w Białymstoku
Skoro zamknięcia drzwi balkonowych i okien było typowe i działały prawidłowo, to
zabezpieczenie mieszkania było zgodne z ogólnymi warunkami ubezpieczenia
mieszkań, co rodzi po stronie pozwanej obowiązek wyrównania szkody w granicach
łączącej strony umowy ubezpieczenia.
1990.11.07 wyrok SN I CR 605/90 OSP 1991/7/189
glosa krytyczna: Szpunar A. PiP 1992/1/116
Przechowywanie rzeczy w normalnie zamkniętym mieszkaniu jest w zasadzie
wyczerpującym sposobem jej zabezpieczenia przed kradzieżą. Ze względu na
nagminność włamań nie można jednak tego w pełni odnieść do rzeczy cudzych, o
dużej wartości. O należytej staranności przechowawcy takich rzeczy można
mianowicie mówić wówczas, gdy mieszkanie jest odpowiednio zabezpieczone bądź
przez stałą obecność osób w nim zamieszkałych, bądź przez zastosowanie
chroniących przed włamaniem środków technicznych.
1990.05.17 uchwała SN III CZP 24/90 OSNC 1991/2-3/18
Państwowy Zakład Ubezpieczeń nie odpowiada, w ramach ustawowego ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej rolników, za szkody związane z prowadzeniem
gospodarstwa rolnego, jeżeli wypadek wyrządzający szkodę nastąpił przed
wprowadzeniem takiego ubezpieczenia, choćby roszczenie o podwyższenie renty w
związku z takim wypadkiem zostało zgłoszone w czasie obowiązywania ustawowego
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników.
1989.05.24 wyrok SN I CR 220/89 LEX nr 8965
Przy ustalaniu wysokości i odszkodowania za mienie ruchome stanowiące własność
osób fizycznych, objęte obowiązkowym ubezpieczeniem, o którym mowa w § 20
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 lutego 1985 r. w sprawie ubezpieczenia
ustawowego budynków oraz mienia w gospodarstwach rolnych (Dz. U. Nr 10, poz.
38), dopuszczalne jest ustalenie odszkodowania według ceny wolnorynkowej za
spalone ruchomości, jeżeli ich nabycie za cenę detaliczną, o której mowa w § 26
ust. 1 powołanego rozporządzenia, jest dla poszkodowanego niedostępne.
1988.11.09 uchwała SN III CZP 88/88 OSNC 1989/12/200
przegląd orzeczn.: Ławrynowicz J. NP 1991/1-3/136
Termin rozbiórki obiektu budowlanego stanowiącej warunek realizacji inwestycji
określonej w ostatecznej decyzji organu administracji państwowej o pozwoleniu na
budowę (ar. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - prawo
budowlane - Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.)
1988.10.03 wyrok SN I CR 219/88 LEX nr 8911
Jeżeli umowa ubezpieczenia przewiduje określenie wysokości odszkodowania wg. cen
z daty jego ustalania, a ustalone i wypłacone przez zakład ubezpieczeń
odszkodowanie okazało się niższe od ustalonego następnie w procesie, sąd może
określić wysokość pozostałej części odszkodowania wg. cen z chwili wyrokowania.
1987.11.03 wyrok SN I CR 234/87 LEX nr 8847
Zabezpieczenie "odpowiednio", tj. w sposób odpowiadający wymaganiom określonym w
§ 9 ust. 1 i 2 ogólnych warunków ubezpieczenia mieszkań, tylko tej części
mieszkania, w której dokonana została kradzież z włamaniem, nie zwalnia PZU z
odpowiedzialności za szkodę.
1987.09.21 wyrok SN IV CR 263/87 OSP 1988/4/94
Gromadzenie przedmiotów w ilościach wskazujących na ich handlowe przeznaczenie
(§ 3 ust. 6, pkt 6 ogólnych warunków ubezpieczenia mieszkań, M.P. z 1985 r., Nr
38, poz. 256) występuje wówczas, gdy ich ilość przekracza zwyczajne bieżące
potrzeby posiadacza i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu.
Gromadzenie zaś przedmiotów w ilościach niewspółmiernych do potrzeb, gdyby nawet
stanowiły one doraźną lokatę oszczędności, może wskazywać na ich handlowe
przeznaczenie, a ustalenie tej okoliczności pozwala na przyjęcie, że nie są one
objęte umową ubezpieczenia mieszkania.
1987.09.09 wyrok SN IV CR 275/87 LEX nr 8837
Uprawniony do odszkodowania w związku z wypadkiem objętym ubezpieczeniem
odpowiedzialności cywilnej, nie może - także po 1.I.1985 r. - dochodzić
bezpośrednio od Zakładu Ubezpieczeń (art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 20.IX.1984 r.
o ubezpieczeniach majątkowych i osobowych - Dz. U. Nr 45, poz. 242) podwyższenia
renty uzupełniającej (art. 907 § 2 k.c.), jeżeli wypadek uzasadniający
przyznanie tej renty zaistniał pod rządem ustawy z dnia 2.XII.1958 r. o
ubezpieczeniach majątkowych i osobowych - Dz. U. Nr 72, poz. 357 ze zm.).
1986.04.08 wyrok SN IV CR 44/86 OSNC 1987/5-6/84
Uprawniony do odszkodowania w związku z wypadkiem objętym umową ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej może od dnia 1 stycznia 1985 r. dochodzić roszczenia
bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń. Dotyczy to także roszczenia, które powstało
przed wymienioną datą.
1985.10.17 wyrok SN I CR 271/85 OSNC 1986/10/156
przegląd orzeczn.: Ławrynowicz J. NP 1988/9/77
Wyczerpanie sumy gwarancyjnej, w granicach której zakład ubezpieczeń wypłaca z
tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej odszkodowanie należne od osoby
zobowiązanej do naprawienia szkody, może stanowić zmianę stosunków uzasadniającą
stosownie do okoliczności, obniżenie należnej od sprawcy szkody renty
odszkodowawczej na podstawie art. 907 § 2 w związku z art. 440 k.c.
1985.04.26 wyrok SN I CR 97/85 OSNC 1986/3/29
glosa: Kwieciński T. OSP 1988/7-8/172
Paragraf 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lutego 1978 r. w
sprawie obowiązkowych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej rolników (Dz. U. Nr
5, poz. 13; zm.: Dz. U. z 1982 r. Nr 38, poz. 251) statuuje odpowiedzialność PZU
za szkody na osobie lub na mieniu wyrządzone przez rolnika lub osoby bliskie w
życiu prywatnym, czyli bez związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, jeżeli
są oni zobowiązani do odszkodowania na zasadach prawa cywilnego.
1985.02.26 wyrok SN IV CR 49/85 OSNC 1985/12/200
glosa: Kwieciński T. OSP 1988/7-8/172
Przez szkody związane z działalnością gospodarstwa rolnego w rozumieniu § 3 ust.
1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lutego 1978 r. w sprawie obowiązkowego
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników (Dz. U. Nr 5, poz. 13 ze zm.)
należy uważać nie tylko szkody, które pozostają w związku z wykonywaniem w
gospodarstwie rolnym czynności ściśle rolniczych (agrotechnicznych,
ogrodzeniowych i hodowlanych itp), lecz również szkody wynikające z szeroko
pojętego funkcjonowania gospodarstwa rolnego (np. szkody wynikające z
wykonywania przez rolnika lub inne osoby, wymienione w § 3 ust. 1
rozporządzenia, w gospodarstwie rolnym usług budowlano-montażowych, naprawczych
i im podobnych). Nie można natomiast uznać za pozostające w związku z
działalnością gospodarstwa rolnego prowadzenia przez rolnika - na terenie tego
gospodarstwa - cegielni, choćby wytwarzany produkt (cegła) był częściowo
przeznaczony na potrzeby własnego gospodarstwa. Taka działalność - jako nie
mieszcząca się w pojęciu "szkody związanej z działalnością gospodarstwa rolnego"
- nie podlega ochronie ubezpieczeniowej.
1984.10.04 wyrok SN II CR 329/84 LEX nr 8628
Umowy na rzecz osoby trzeciej nie domniemywa się (art. 393 k.c.). Poszkodowany
jest uprawniony do dochodzenia - z umowy scalonego ubezpieczenia mienia,
wiążącej zatrudniającą go spółdzielnię z zakładem ubezpieczeń - roszczeń od
Państwowego Zakładu Ubezpieczeń tylko wówczas, jeżeli spółdzielnia zastrzegła w
niej wyraźnie, że w razie zajścia zdarzenia określonego w tej umowie (m.in.
kradzieży z włamaniem) ubezpieczyciel ma obowiązek świadczenia do rąk -
niekoniecznie imiennie tam wymienionego - pracownika (osoby prowadzącej
spółdzielczy punkt usługowy na zasadach zryczałtowanego rozrachunku), który
wskutek wypadku ubezpieczeniowego poniósł szkodę (art. 805, art. 808 k.c.).
1984.06.28 wyrok SN II CR 212/84 OSNC 1985/4/50
przegląd orzeczn.: Ławrynowicz J. NP 1987/3/59
1. Nierównomierne osiadanie i zarysowywanie się ścian budynku spowodowane
kurczeniem i pęcznieniem podłoża, na którym budynek ten się znajduje, mieści się
w pojęciu zapadania (usuwania się) ziemi w rozumieniu § 18 ust. 1 rozporządzenia
Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń
budynków oraz mienia w gospodarstwach rolnych (Dz. U. Nr 49, poz. 303).
2. W odróżnieniu od art. 362 k.c., który w razie przyczynienia się
poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody dopuszcza odpowiednie -
stosownie do okoliczności - zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody, przepis §
22 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie
obowiązkowych ubezpieczeń budynków oraz mienia w gospodarstwach rolnych (Dz. U.
Nr 49, poz. 303) przewiduje w takim wypadku jedynie możliwość obniżenia
odszkodowania do 80% szkody. Nie jest więc możliwe zmniejszenie odszkodowania
należnego od PZU w większym stopniu, choćby nawet poszkodowany przyczynił się do
powstania szkody w znaczniejszym rozmiarze.
1984.04.19 uchwała SN III CZP 10/84 OSNC 1984/10/176
glosa: Ławrynowicz J. NP 1985/2/130
glosa: Mojak J. OSP 1985/10/194
W wypadku przejścia prawa własności nieruchomości rolnej po pożarze budynku
objętego obowiązkowym ubezpieczeniem nabywca nieruchomości jest uprawniony do
odszkodowania z tytułu tego ubezpieczenia, jeśli zbywca nieruchomości nie
zrealizował wcześniej nabytych świadczeń.
1983.06.17 wyrok SN I CR 189/83 OSNC 1984/4/54
Nie jest sprzeczne z przepisami kodeksu cywilnego regulującymi umowę
ubezpieczenia postanowienie ogólnych warunków ubezpieczenia od kradzieży z
włamaniem i rabunku mienia jednostek gospodarki nie uspołecznionej, nakładające
na ubezpieczającego obowiązek zachowania rozsądnych środków ostrożności przy
zabezpieczeniu mienia, których niedopełnienie uprawnia ubezpieczyciela do odmowy
wypłaty świadczenia ubezpieczeniowego w całości lub części, jeśli niedopełnienie
tych obowiązków miało wpływ na powstanie szkody albo jej rozmiar.
1982.08.05 wyrok SN IV CR 290/82 OSNC 1983/5-6/78
przegląd orzeczn.: Ławrynowicz J. NP 1984/6/106
Paragraf 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w
sprawie obowiązkowych ubezpieczeń budynków oraz mienia w gospodarstwach rolnych
(Dz. U. Nr 49, poz. 303) wyłącza odpowiedzialność PZU za szkodę powstałą w
ubezpieczonym budynku - spowodowaną zapadaniem lub usuwaniem się ziemi - tylko w
wypadku, gdy pomiędzy działaniem człowieka a tym zdarzeniem zachodzi bezpośredni
związek przyczynowy.
1982.05.14 wyrok SN IV CR 175/82 LEX nr 8419
Jak wynika z § 22 rozporządzenia RM z dnia 20.XII.1974 r. w sprawie
obowiązkowych ubezpieczeń budynków oraz mienia w gospodarstwach rolnych (Dz. U.
Nr 49, poz. 303) zmniejszenie należnego od PZU odszkodowania wchodzi w rachubę
wtedy, gdy szkoda w całości powstała z nieumyślnie zawinionego działania osoby
poszkodowanej. Rozporządzenie nie przewiduje natomiast zmniejszenia
odszkodowania z tej przyczyny, że poszkodowany jedynie przyczynił się takim
działaniem do szkody, a zasady odnoszące się do takiego przyczynienia się
obowiązujące co do odpowiedzialności odszkodowawczej, nie mają tu zastosowania.
1982.05.13 uchwała SN III CZP 16/82 OSNC 1982/11-12/166
przegląd orzeczn.: Ławrynowicz J. NP 1983/9-10/133
Państwowy Zakład Ubezpieczeń odpowiada - z mocy § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 24 lutego 1978 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej rolników (Dz. U. Nr 5, poz. 13) - za szkody
wyrządzone osobie trzeciej przez pszczoły, należące do rolnika prowadzącego
wędrowną pasiekę, w inwentarzu żywym.
1981.07.14 wyrok SN IV CR 222/81 OSNC 1982/2-3/32
przegląd orzeczn.: Ławrynowicz J. NP 1983/9-10/133
glosa: Szpunar A. PiP 1983/1/138
W sytuacji, w której hodowca drobiu w dążeniu do maksymalnego zysku decyduje się
na hodowanie drobiu w ilości znacznie przekraczającej obowiązujące w
drobiarstwie normy zwierząt na metr kwadratowy powierzchni, dopuszczając do
nadmiernego zagęszczenia w pomieszczeniach hodowlanych, musi liczyć się z
powstaniem takich zdarzeń jak szybsze niż w normalnych warunkach
rozprzestrzenianie się zarazy zwierzęcej. Postępując tak, hodowca podejmuje
ryzyko co najmniej przyczynienia się do powstania szkody, co w świetle art. 362
k.c. nie może pozostać bez wpływu na ewentualne należne mu odszkodowanie z
tytułu ubezpieczenia.
1981.05.19 uchwała SN III CZP 19/81 OSNC 1981/12/229
Przewidziany w § 28 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w
sprawie obowiązkowych ubezpieczeń budynków oraz mienia w gospodarstwach rolnych
(Dz. U. Nr 49, poz. 303) obowiązek zarejestrowania w urzędzie gminy gospodarstwa
rolnego, powstałego w wyniku umowy poddzierżawy części gospodarstwa, od czego
uzależniona jest odpowiedzialność Państwowego Zakładu Ubezpieczeń za szkody,
obciąża posiadacza (poddzierżawcę) tego gospodarstwa; obowiązek ten nie ciąży na
sołtysie, jeżeli nawet jest on obecny przy sporządzaniu umowy poddzierżawy.
1981.05.13 wyrok SN IV CR 149/81 OSNC 1982/1/11
przegląd orzeczn.: Ławrynowicz J. NP 1983/9-10/133
Wpisanie do rejestrów urzędu gminy, że właściciel powiększył obszar swego
specjalistycznego gospodarstwa rolnego o grunty objęte w dzierżawę, nakłada na
zakład ubezpieczeń powinność świadczenia - z obowiązkowych ubezpieczeń budynków
oraz mienia w gospodarstwach rolnych (§ 28 rozp. Rady Ministrów z dnia 20
grudnia 1974 r. - Dz. U. Nr 49, poz. 303) - za szkody ogniowe w ziemiopłodach
zebranych z dzierżawionych użytków rolnych na rzecz posiadacza tego gospodarstwa
rolnego również wtedy, gdy zmiana w faktycznym władaniu tymi gruntami nie
została przez naczelnika gminy ujawniona w ewidencji prowadzonej w myśl
przepisów dekretu z dnia 5 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U.
Nr 6, poz. 32 ze zm.).
1981.01.27 wyrok SN IV CR 555/80 LEX nr 8304
W myśl ogólnych przepisów prawa cywilnego obowiązkiem sprawcy jest pełne
naprawienie szkody doznanej przez poszkodowanego. Zasada pełnego odszkodowania
realizowana jest jedynie w obowiązkowym ubezpieczeniu komunikacyjnym
odpowiedzialności cywilnej.
W pozostałych ubezpieczeniach kompensacja szkody jest dokonywana w granicach
określonych warunkami ubezpieczeń. Dotyczy to także obowiązkowego ubezpieczenia
zwierząt gospodarskich.
1980.09.16 wyrok SN II CR 295/80 OSNC 1981/4/67
przegląd orzeczn.: Ławrynowicz J. NP 1982/9-10/132
Zakład ubezpieczeń, zawierając umowę ubezpieczenia lub dokonując ubezpieczenia
na podstawie przepisów o obowiązkowych ubezpieczeniach, ma obowiązek ustalić,
czy ubezpieczający jest właścicielem i czy ewentualnie spełnia inne jeszcze
wymagania istotne z punktu widzenia prawa ubezpieczeń. Niezadośćuczynienie temu
obowiązkowi może uzasadniać winę Państwowego Zakładu Ubezpieczeń, polegającą na
pozbawieniu określonej osoby możliwości skorzystania z odpowiednich form
ubezpieczenia mienia. Nie jest w takim wypadku wyłączona konwersja zastosowanego
typu ubezpieczenia na ubezpieczenie, które by zapewniało przynajmniej częściowo
rekompensatę strat.
1980.06.10 wyrok SN IV CR 171/80 OSNC 1981/4/62
Przejściowa nieobecność osoby, która ubezpieczyła mieszkanie i jej domowników,
nie przekraczająca 45 dni (np. z powodu wyjazdu rodziny na urlop), nie pozbawia
- w świetle ogólnych warunków ubezpieczeń mieszkań, zatwierdzonych decyzją
Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1978 r. - tej osoby prawa do uzyskania z PZU
odszkodowania za szkodę spowodowaną kradzieżą dokonaną w czasie nieobecności.
Natomiast utratę prawa do takiego odszkodowania powoduje fakt opuszczenia
mieszkania.
1979.06.26 wyrok SN II CR 195/79 OSNC 1980/6/118
Przy obliczaniu należnego od PZU odszkodowania za szkody w płodach rolnych nie
stosuje się zasad ogólnych, gdyż stosownie do art. 37 ust. 1 rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń budynków
oraz mienia w gospodarstwach rolnych (Dz.U. Nr 49, poz. 303) za podstawę tego
obliczenia przyjmuje się plony przeciętne w danej miejscowości za ostatnie trzy
lata. W razie zniszczenia zbiorów od obliczonej tak szkody nie odlicza się też
równowartości zaoszczędzonych wydatków na zbiory.
1979.01.25 wyrok SN I CR 454/78 OSNC 1979/10/192
Uwaga: Teza częściowo nieaktualna
przegląd orzeczn.: Ławrynowicz J. NP 1980/7-8/149
Przewidziane w § 8 ust. 2 porozumienia z dnia 25 kwietnia 1977 r. pomiędzy
Centralnym Zarządem Ogrodnictwa w Warszawie a Państwowym Zakładem Ubezpieczeń
ograniczenie wysokości odszkodowania przysługującego plantatorowi za zniszczenie
plonów wskutek wypadku losowego, uzależnione od stopnia realizacji umowy
kontraktowej w okresie ubiegłym, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy niepełne
wykonanie umowy w tym okresie nastąpiło z przyczyn od plantatora niezależnych.
Przyczyny te nie powtórzyły się w okresie, za który domaga się on odszkodowania,
i jedyną przyczyną niewykonania umowy stał się wypadek losowy objęty umową
ubezpieczenia. Ciężar dowodu w tym kierunku obciąża plantatora.
1977.12.23 wyrok SN IV CR 473/77 OSNC 1978/10/184
przegląd orzeczn.: Ławrynowicz J. NP 1979/7-8/124
glosa: Kwieciński T. Wąsiewicz A. NP 1979/12/121
glosa: Marek W. NP 1979/12/127
W przypadku gdy właściciel budynku podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu był
wzywany do płacenia składek zarówno od budynku, jak i od ruchomości i składki te
zapłacił, Państwowy Zakład Ubezpieczeń nie może się uchylić od odpowiedzialności
za szkody w mieniu ruchomym na tej podstawie, że w rzeczywistości mienie to nie
było objęte obowiązkowym ubezpieczeniem, gdyż wezwanie do zapłaty nastąpiło na
skutek pomyłki.
Urządzenia sklepowe i towar w sklepie nie są objęte ubezpieczeniem obowiązkowym
w ramach przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1974 r. w
sprawie obowiązkowych ubezpieczeń budynków oraz mienia w gospodarstwach rolnych
(Dz.U. Nr 49, poz. 303).
1977.02.24 wyrok SN II CR 25/77 OSNC 1978/2/31
Szkodami spowodowanymi przez powódź w rozumieniu § 4 ust. 2 pkt 6 ogólnych
warunków ubezpieczenia kontraktowanej produkcji roślinnej, zatwierdzonych
decyzją Ministra Finansów z dnia 14 IV 1972 r., są szkody powstałe na terenach,
które chociażby na krótki czas zostały pokryte wodą na skutek opadów deszczu.
1976.01.02 uchwała SN III CZP 84/75 OSNC 1976/9/188
W procesie wytoczonym przez Państwowy Zakład Ubezpieczeń o zwrot odszkodowania
wypłaconego ubezpieczającemu (art. 828 § 1 k.c.) Zrzeszenie Właścicieli
Nieruchomości jest biernie legitymowane.
1975.12.06 uchwała SN III CZP 44/75 OSNC 1976/7-8/153
7 sędziów
glosa: Kowalewski E. OSP 1977/7-8/128
Wyłączenie odpowiedzialności Państwowego Zakładu Ubezpieczeń za szkody powstałe
wskutek uszkodzenia przedmiotów przyjętych przez ubezpieczającego do postąpienia
z nimi według zlecenia, np. do naprawy, przechowania, roboty itp., przewidziane
w § 4 ust. 1 pkt 6 ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
(zatwierdzonych decyzją Ministra Finansów nr BP RMU/361/61 z dnia 20 lutego 1962
r.), dotyczy wszelkiego rodzaju uszkodzeń wspomnianych przedmiotów, bez względu
na ich przyczyny.
1975.02.18 wyrok SN I CR 880/74 OSP 1976/10/181
glosa: Nesterowicz M. OSP 1976/10/181
Z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (art. 822 k.c.) nie wynikają
dla poszkodowanego żadne uprawnienia w stosunku do żadnej ze stron umowy
ubezpieczenia, stąd też PZU nie jest w sprawie o odszkodowanie dochodzone od
osób odpowiedzialnych za szkodę biernie legitymowany.
1974.11.18 wyrok SN II CR 608/74 LEX nr 7616
Uwaga: Teza częściowo nieaktualna
1. Pozwany Skarb Państwa dysponując odpowiednią kadrą techniczną i znając
konfigurację terenu, powinien był ustalić przed podjęciem robót drogowych, czy
zrobienie objazdu tuż przy domu powódki i to na nasypie nie doprowadzi do jego
uszkodzenia i podjąć odpowiednie decyzje zmierzające do zabezpieczenia tego
budynku przed powstaniem zarysowań czy też pęknięć. Gdyby zaś było to niemożliwe
lub zbyt kosztowne winna zawrzeć z powódką porozumienie w tej sprawie. Nie można
uznać za prawidłowe działania funkcjonariusza, który wiedząc, że przy
wykonywaniu czynności wyrządzi szkodę osobie trzeciej, nie podejmuje żadnych
kroków zmierzających do zapobiegnięcia powstaniu szkody. Jeżeli nawet w
konkretnym wypadku nie było możliwości zabezpieczenia budynku przy użyciu
niewielkich nakładów, to nie można przyjąć, iż funkcjonariusze znajdowali się w
stanie wyższej konieczności, co zwalniałoby Skarb Państwa od odpowiedzialności
za szkodę.
2. Fakt, że Państwowy Zakład Ubezpieczeń przyznał powódce odszkodowanie za
budynek mieszkalny na podstawie rozp. Rady Ministrów z dnia 1 lutego 1972 r. w
sprawie obowiązkowego ubezpieczenia budynków (Dz. U. Nr 5, poz. 23), przyjmując,
że uszkodzenie (zniszczenie) nastąpiło na skutek osiadania się ziemi, nie
przesądza o niemożliwości dochodzenia przez powódkę jako właścicielkę
odszkodowania od sprawcy szkody. Przyznanie przez PZU odszkodowania nie
wyrównuje poniesionej przez powódkę szkody w całości. Może więc ona domagać się
odszkodowania, w części w jakiej nie pokrywa szkody świadczenie PZU, od sprawcy,
w tym wypadku od pozwanego Skarbu Państwa.
1973.04.30 wyrok SN II CR 159/73 OSNC 1974/5/90
przegląd orzeczn.: Szpunar A. Wanatowska W. NP 1975/2/264
przegląd orzeczn.: Siedlecki W. PiP 1975/4/105
1. W świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 czerwca 1963 r. w
sprawie obowiązkowego ubezpieczenia ziemiopłodów od gradobicia i powodzi (Dz. U.
Nr 31, poz. 176, zm. Dz. U. z 1967 r. Nr 19, poz. 84) z przyznanej kwoty
odszkodowania nie należy potrącać wartości nie wykonanych zabiegów
pielęgnacyjnych w sytuacji, gdy Państwowy Zakład Ubezpieczeń wypłacił
odszkodowanie wynoszące 85% rzeczywistej szkody.
2. Powód wygrywający proces ma prawo żądać zwrotu także kosztów postępowania
incydentalnego, w tym również kosztów od zażalenia wniesionego na postanowienie
odmawiające mu zwolnienia od kosztów, jeżeli złożył odpowiedni wniosek w
zażaleniu (art. 109 k.p.c.).
1972.12.20 wyrok SN I CR 597/72 OSNC 1973/10/177
przegląd orzeczn.: Szpunar A. Wanatowska W. NP 1974/7-8/1017
glosa: Szymański Z. OSP 1974/3/57
Jeżeli samochód państwowej jednostki organizacyjnej jest w użytkowaniu osoby,
która udała się nim w podróż służbową, zawarta przez tę osobę umowa
ubezpieczenia ruchomości domowych obejmuje także jej mienie znajdujące się w tym
samochodzie.
Państwowy Zakład Ubezpieczeń odpowiada również za szkodę powstałą wskutek
kradzieży z samochodu części samochodowych w razie wyrządzenia tej szkody poza
miejscem stałego postoju samochodu.
1972.01.24 uchwała SN III CZP 74/71 OSNC 1972/7-8/122
7 sędziów - zasada prawna
przegląd orzeczn.: Szpunar A. Wanatowska W. NP 1973/5/713
glosa: Wąsiewicz A. PiP 1973/11/166
Poszkodowany nie jest uprawniony na podstawie umowy ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej innej osoby do dochodzenia przed sądem roszczeń od
Państwowego Zakładu Ubezpieczeń.
1971.07.06 wyrok SN II CR 164/71 LEX nr 6954
Zawarcie przez sprawcę szkody dobrowolnej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej nie rodzi bezpośredniego roszczenia ze strony poszkodowanego przeciwko
zakładowi ubezpieczeń i nie uzasadnia legitymacji biernej tego zakładu w
procesie o odszkodowanie.
Zakład ubezpieczeń, jako zainteresowany w wyniku sprawy, może natomiast
przystąpić do procesu w charakterze interwenienta ubocznego na mocy art. 76
k.p.c.
1970.11.24 wyrok SN II CR 679/70 OSNC 1971/7-8/135
przegląd orzeczn.: Szpunar A. Wanatowska W. NP 1972/7-8/1147
Jeżeli ubezpieczający (ubezpieczony) zapłacił na podstawie prawomocnego
orzeczenia (sądowego lub arbitrażowego) zasądzone na rzecz poszkodowanego
odszkodowania za szkodę wynikłą ze zdarzenia objętego umową ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej, to podstawą prawną jego roszczeń w stosunku do
ubezpieczyciela nie jest art. 518 k.c., lecz przepisy kodeksu cywilnego
dotyczące umowy ubezpieczenia (art. 805 i nast. k.c.) oraz postanowienia
ogólnych i szczególnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, na
podstawie których umowa została zawarta (art. 812 k.c.).
1970.10.09 uchwała SN III CZP 60/70 OSNC 1971/3/46
przegląd orzeczn.: Szpunar A. Wanatowska W. NP 1972/3/436
Przepis § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 19 lipca 1963 r. w sprawie
obowiązkowego ubezpieczenia zwierząt gospodarczych (Dz. U. Nr 33, poz. 191)
wyłącza przewidzianą w tym rozporządzeniu odpowiedzialność Państwowego Zakładu
Ubezpieczeń za szkodę spowodowaną padnięciem koni i krów, jeżeli w konkretnym
wypadku za powstałą szkodę Państwowy Zakład Ubezpieczeń ponosi odpowiedzialność
stosownie do dyspozycji § 14 rozporządzenia z dnia 28 stycznia 1958 r. w sprawie
obowiązkowego ubezpieczenia mienia ruchomego w gospodarstwach rolnych (Dz. U. Nr
14, poz. 59).
1969.09.26 wyrok SN II CR 495/69 OSNC 1970/7-8/136
glosa: Gniewek E. Prutis S. PiP 1971/7/185
Jeżeli do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przeciwko zakładowi pracy przez
pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy, przysługuje droga sądowa, to w
wypadku gdy odpowiedzialność cywilna tego zakładu z tytułu prowadzenia
przedsiębiorstwa została ubezpieczona w PZU, poszkodowany uprawniony jest
wystąpić do sądu z roszczeniem nie tylko przeciwko zakładowi pracy, ale także
przeciwko zakładowi ubezpieczeń.
1968.11.26 wyrok SN I CR 344/68 LEX nr 6419
Przepis art. 194 § 3 k.p.c. nie pozwala na dopozwanie Państwowego Zakładu
Ubezpieczeń do procesu skierowanego przeciwko osobie, która ubezpieczyła się w
PZU od odpowiedzialności za szkodę powstałą wskutek nieszczęśliwego wypadku.
1968.10.31 uchwała SN III CZP 80/68 OSNC 1969/6/106
przegląd orzeczn.: Sobkowski J. Wengerek E. NP 1970/5/701
I. Nie zachodzi współuczestnictwo jednolite (art. 73 § 2 k.p.c.) pozwanych:
zakładu pracy i Państwowego Zakładu Ubezpieczeń w procesie z powództwa
pracownika o odszkodowanie za wypadek przy pracy, opierającego się w stosunku do
PZU na tym, że pracodawca ubezpieczył powoda od następstw nieszczęśliwych
wypadków.
II. PZU, w stosunku do którego powyższe powództwo zostało prawomocnie oddalone,
nie może zaskarżyć części wyroku uwzględniającej roszczenie w stosunku do
zakładu pracy, który nie wniósł rewizji, choćby PZU miał w tym interes prawny ze
względu na umowę z zakładem pracy o ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej,
może natomiast wnieść rewizję uboczną (art. 76 k.p.c.) po stronie pozwanego
zakładu pracy i w tym charakterze zaskarżyć wyrok w terminie dwutygodniowym od
doręczenie pozwanemu zakładowi pracy wyroku z uzasadnieniem.
III. Jeżeli interwencja uboczna połączona jest z rewizją w jednym piśmie,
pobiera się tylko wpis od rewizji.
1967.10.25 wyrok SN I CR 588/67 LEX nr 6233
Według art. 14 § 2 CIM sposób załadowania towarów do przewozu określają przepisy
obowiązujące na stacji nadania. Wprawdzie według ust. 2 § 2 powyższego przepisu,
jeżeli towar załadowuje nadawca, to on odpowiada za wszystkie skutki wadliwego
załadowania, to jednak gdy nie samo zabezpieczenie drzwi przed przedostaniem się
iskier było przyczyną szkody, lecz iskra od parowozu, to nie można przypisać
nadawcy (a tym samym ubezpieczycielowi) wyłącznej odpowiedzialności za szkodę.
Wyklucza to też przepis art. 12 § 3 CIM, według którego niezastosowanie się
przez nadawcę do przepisów dotyczących zabezpieczenia towaru od uszkodzenia
upoważnia kolej do odmowy przyjęcia przesyłki do przewozu.
1967.08.08 wyrok SN I CR 58/67 LEX nr 6204
1. Przysługujące sądom prawo swobodnej oceny dowodów musi być tak stosowane, by
prawidłowość jego realizacji mogła być w toku instancji sprawdzona. W
szczególności ocena zeznań świadków nie może ograniczać się do niektórych tylko
przesłanek, jak np. cech charakteru lub rodzaju stosunków łączących świadka ze
stroną, lecz powinna także opierać się na zestawieniu treści zeznań z
pozostałymi dowodami, naświetlającymi sporne okoliczności w sposób odmienny i na
dokonaniu prawidłowego wyboru po rozważeniu wynikłych sprzeczności w świetle
zasad logiki i doświadczenia życiowego.
2. W sprawach o odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia mienia ruchomego, które
uległo zniszczeniu wskutek pożaru w gospodarstwie rolnym, sąd - przy odpowiednim
współdziałaniu stron (art. 3 k.p.c.) - powinien prowadzić postępowanie z
należytym uwzględnieniem społeczno-gospodarczej wagi sprawy, jako dotyczącej
należności, której szybkie i prawidłowe regulowanie dyktują zarówno potrzeby
obywatela, jak i względy gospodarki narodowej.
1965.07.13 wyrok SN I CR 591/63 OSNC 1966/2/31
glosa: Montalbetti E. OSP 1966/5/102
Zmiana przeznaczenia kutra, który jest ubezpieczony na warunkach szczególnych
polisy rybackiej, zwalnia zakład ubezpieczeń od odpowiedzialności za szkody
wynikłe w związku z tą zmianą.
1959.11.24 orzeczenie SN IV CR 65/59 OSNCK 1960/4/109
Zawarcie przez przedsiębiorstwo z PZU umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności
cywilnej i przyjęcie w tej umowie przez PZU obowiązku ponoszenia za
przedsiębiorstwo wszelkich kosztów związanych z prowadzeniem procesów
odszkodowawczych nie zwalnia przedsiębiorstwa - jako strony pozwanej - od
dopełnienia wszystkich niezbędnych czynności procesowych. Zaniedbanie przez PZU
uiszczenia wpisu od rewizji w terminie określonym przez przepisy k.p.c. należy
uznać za zaniedbanie samej strony, nie uzasadniające z reguły przywrócenia
terminu na podstawie art. 178 § 1 k.p.c.
1958.02.18 orzeczenie SN II CR 214/57 OSNCK 1959/3/84
Wypłata odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia rzeczowego jest świadczeniem
głównym Państwowego Zakładu Ubezpieczeń jako strony umowy, jest wykonaniem umowy
w rozumieniu art. 189 k.z., a nie odszkodowaniem w rozumieniu art. 239 k.z.
Warunki ogólne ubezpieczenia rzeczowego stanowią uzupełnienie norm dotyczących
umowy ubezpieczenia, które w stosunku do kodeksu zobowiązań są przepisami
szczególnymi. Jednocześnie warunki takie dołączone do dowodu zawarcia umowy
ubezpieczenia (polisy) stanowią również postanowienia umowne (art. 72 k.z.).
Zatwierdzone przez Ministra Finansów postanowieniem z dnia 5 maja 1953 r.
warunki ubezpieczenia ruchomości domowych od ognia, kradzieży z włamaniem i
rabunku w mieszkaniu zawierają w § 6 postanowienia regulujące obliczenie
wysokości straty. Obliczenie zatem na podstawie innych zasad jest
niedopuszczalne. Do obliczenia wysokości odszkodowania właściwe są ceny
powszechnie obowiązujące w sektorze handlu uspołecznionego. Zasada ta nie będzie
wchodzić w grę jedynie w tych wypadkach, gdy tego rodzaju i gatunku rzeczy,
jakie zostały utracone przez ubezpieczonego, nie ma w ogóle w obrocie
uspołecznionym; w rachubę jednak nie mogą wchodzić ceny spekulacyjne.
W każdym jednak wypadku należy również brać pod uwagę ograniczenie zawarte w
drugim zdaniu § 6 warunków ogólnych, które nie pozwala na pokrycie szczególnej
wartości naukowej, kolekcjonerskiej i amatorskiej ani wybitnej wartości
artystycznej.
Jeżeli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytanie jak również miałeś jakiś problem techniczny związany z korzystaniem serwisu prosimy o kontakt.
|
|
|
|
